Skip to content

Latest commit

 

History

History
124 lines (70 loc) · 3.22 KB

File metadata and controls

124 lines (70 loc) · 3.22 KB

Problem 1 — 丘成桐大学生数学竞赛 2025(分析与微分方程)

题目

求解微分方程

$$r^3 R'''(r) + 2r^2 R''(r) - r R'(r) + R(r) = 2025, \quad r > 1$$

满足边界条件

$$R(1) = 2025, \quad R'(1) = 0, \quad R''(1) = 1.$$


解题过程

第一步:识别方程类型

这是一个 Cauchy-Euler 方程(变系数线性 ODE),其一般形式为

$$a_n x^n y^{(n)} + a_{n-1} x^{n-1} y^{(n-1)} + \cdots + a_1 x y' + a_0 y = f(x).$$

标准解法:对齐次方程作代换 $R = r^m$,化为常系数特征方程。

第二步:求解齐次方程的特征方程

令 $R = r^m$,则

$$R' = m r^{m-1}, \quad R'' = m(m-1) r^{m-2}, \quad R''' = m(m-1)(m-2) r^{m-3}.$$

代入齐次方程 $r^3 R''' + 2r^2 R'' - r R' + R = 0$:

$$m(m-1)(m-2) + 2m(m-1) - m + 1 = 0.$$

展开:

$$m^3 - 3m^2 + 2m + 2m^2 - 2m - m + 1 = m^3 - m^2 - m + 1 = 0.$$

因式分解:

$$m^3 - m^2 - m + 1 = m^2(m-1) - (m-1) = (m-1)(m^2 - 1) = (m-1)(m-1)(m+1) = (m-1)^2(m+1) = 0.$$

故特征根为 $m = 1$(二重根)和 $m = -1$(单根)。

第三步:写出齐次方程的通解

  • $m = 1$(二重根)贡献 $C_1 r + C_2 r \ln r$
  • $m = -1$(单根)贡献 $C_3 r^{-1}$

$$R_h(r) = C_1 r + C_2 r \ln r + C_3 r^{-1}.$$

第四步:求特解

右端为常数 $2025$。设特解 $R_p = A$(常数),代入方程:

$$r^3 \cdot 0 + 2r^2 \cdot 0 - r \cdot 0 + A = A = 2025.$$

故 $R_p = 2025$。

第五步:写出通解

$$R(r) = C_1 r + C_2 r \ln r + C_3 r^{-1} + 2025.$$

第六步:由边界条件确定常数

计算各阶导数:

$$R'(r) = C_1 + C_2(1 + \ln r) - C_3 r^{-2},$$

$$R''(r) = \frac{C_2}{r} + 2C_3 r^{-3}.$$

代入 $r = 1$:

条件 1:$R(1) = C_1 + C_3 + 2025 = 2025$,故

$$C_1 + C_3 = 0. \tag{i}$$

条件 2:$R'(1) = C_1 + C_2 - C_3 = 0$,故

$$C_1 + C_2 - C_3 = 0. \tag{ii}$$

条件 3:$R''(1) = C_2 + 2C_3 = 1$,故

$$C_2 + 2C_3 = 1. \tag{iii}$$

解方程组:

  • 由 (i):$C_1 = -C_3$
  • 代入 (ii):$-C_3 + C_2 - C_3 = 0$,即 $C_2 = 2C_3$
  • 代入 (iii):$2C_3 + 2C_3 = 1$,即 $C_3 = \dfrac{1}{4}$

回代得:

$$C_3 = \frac{1}{4}, \quad C_2 = \frac{1}{2}, \quad C_1 = -\frac{1}{4}.$$


最终答案

$$\boxed{R(r) = -\frac{r}{4} + \frac{r \ln r}{2} + \frac{1}{4r} + 2025, \quad r \geq 1.}$$


验证

验证 ODE:将 $R(r) = -\dfrac{r}{4} + \dfrac{r \ln r}{2} + \dfrac{1}{4r} + 2025$ 代入:

项 计算
$r^3 R'''$ $r^3\left(-\dfrac{1}{2r^2} - \dfrac{3}{2r^4}\right) = -\dfrac{r}{2} - \dfrac{3}{2r}$
$2r^2 R''$ $2r^2\left(\dfrac{1}{2r} + \dfrac{1}{2r^3}\right) = r + \dfrac{1}{r}$
$-rR'$ $-r\left(\dfrac{1}{4} + \dfrac{\ln r}{2} - \dfrac{1}{4r^2}\right) = -\dfrac{r}{4} - \dfrac{r\ln r}{2} + \dfrac{1}{4r}$
$R$ $-\dfrac{r}{4} + \dfrac{r\ln r}{2} + \dfrac{1}{4r} + 2025$

求和:

  • $r$ 的系数:$-\dfrac{1}{2} + 1 - \dfrac{1}{4} - \dfrac{1}{4} = 0$ ✓
  • $r\ln r$ 的系数:$-\dfrac{1}{2} + \dfrac{1}{2} = 0$ ✓
  • $r^{-1}$ 的系数:$-\dfrac{3}{2} + 1 + \dfrac{1}{4} + \dfrac{1}{4} = 0$ ✓
  • 常数项:$2025$ ✓

验证边界条件:

  • $R(1) = -\dfrac{1}{4} + 0 + \dfrac{1}{4} + 2025 = 2025$ ✓
  • $R'(1) = \dfrac{1}{4} + 0 - \dfrac{1}{4} = 0$ ✓
  • $R''(1) = \dfrac{1}{2} + \dfrac{1}{2} = 1$ ✓